२७ असार । यो दिवस प्रत्येक वर्ष जुलाई ११ मा मनाइन्छ। सन् १९८७ को तदन तत्कालीन पाँच अर्ब मानिसको सीमालाई पार गर्नेको स्मरणमा १९८९ मा स्थापना गरिएको हो ।
जनसंख्या वृद्धिको असर—प्राकृतिक स्रोत, स्वास्थ्य, शिक्षा र आर्थिक प्रणालीका बारेमा जनचेतना जगाउने । परिवार नियोजन, लिंग समानता, मातृ–शिशु स्वास्थ्य र मानव अधिकारहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्ने । युवाको अभिव्यक्ति र स्वतन्त्रता सुनिश्चित गर्न नीति निर्माणमा सुधार ल्याउने सन्देश प्रवाह गर्ने उद्धेश्य रहेको छ ।
यसले विश्वकै सबैभन्दा ठूलो युवा पुस्तालाई प्रजनन स्वतन्त्रता, शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र अधिकारहरूमा पहुँच सुनिश्चित गर्ने सन्देश दिन्छ ।
यु एन महासचिव एनटोनियो गुटरिसले युवा पुस्ताको क्षमतामा विश्वास राख्दै, उनीहरूलाई आफ्नो दृढ इच्छा अनुसारको परिवार बनाउन सक्षम बनाउने वातावरण निर्माण गर्न आग्रह गरे। उनले आर्थिक असुरक्षा, लिंग असमानता, स्वास्थ्य सेवा अभाव, जलवायु संकट र द्वन्द्वका चुनौतीहरूका बाबजुद युवाहरू अगाडि बढ्न चाहेको उल्लेख गरे ।
हाल विश्वको जनसंख्या ८.२ अरब नाघिसकेको छ र सन् २०२१ मा ८ अरब पुग्नासाथ यो जोखिम र अवसर दुवैका रूपमा देखा परेको छ । यु एनको अनुमान अनुसार, यो संख्या २०५० सम्ममा ९.७ अरब हुनेछ, र सन् २१०० सम्म १०.४ देखि १०.९ अरब को आसपास रहनेछ । धेरै विकसित राष्ट्रहरूमा जन्मदर घटिरहेको छ, जसले कयौँ देशमा जनसंख्या घट्ने सम्भावना पनि देखाएको छ ।
नेपालमा अहिले करिब ३ करोड आबादी रहेको अनुमान छ। पछिल्लो दशकको वार्षिक वृद्धिदर लगभग ०।९२प्रतिशत रहेको छ । राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयका अनुसार भने, देशमा पुरुष भन्दा महिलाको जनसंख्या थोरै बढी रहेको देखिन्छ । हाल नेपालको जनसंख्या राष्ट्रिय जनगणनाको प्रारम्भिक परिणाम अनुसार २९।१ मिलियन र त्यसले झन्डै २९.४ मिलियन पुर्याउने अनुमान गरिएको छ ।
